AVM’lerde Otopark Ücreti Alınması Yasal Mı?

Alışveriş merkezlerinde (AVM) ilk 0–3 saat boyunca otopark ücreti talep edilmesi kanunen kesinlikle yasal değildir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi UKOME kararları ve uyarınca, AVM otoparkları ilk 3 saat boyunca içeriden alışveriş yapılsın ya da yapılmasın tüm araçlara tamamen ücretsiz olmak zorundadır. AVM yönetimleri yalnızca 3 saati aşan parklanmalarda onaylı tarife üzerinden ücret alabilir.

Aşağıda Danıştay içtihatları, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve çerçevesinde; AVM’lerin geliştirdiği hukuksuz ücret dayatmalarını, bariyerde para istendiğinde yapılması gerekenleri ve ödediğiniz paraları geriye dönük kuruşu kuruşuna nasıl geri alabileceğinizi bulabilirsiniz.

AVM Çıkışında Hızlı Davranış Rehberi

Hukuki ayrıntılar aşağıda anlatılıyor, ancak bariyerde elinizde bir fiş ve bir tutar varken asıl ihtiyaç duyduğunuz şey kısa ve net bir yol haritasıdır. Aşağıdaki adımlar çoğu sürücünün karşılaşacağı durumu kapsıyor:

Otoparklarda Park Etmenin Yasak Olduğu Yerler: Güvenlik, Kurallar ve Yaptırımlar

×

1. Giriş ve çıkış saatinin yazılı olduğu fişi saklayın; fiş yoksa ödemeyi gösteren dekont ya da uygulama kaydını kaydedin.
2. İlk saatler için ücret istendiğinde nedenini görevliye sorun ve cevabı mümkünse kendi telefonunuzla not edin.
3. Tartışma çıkarsa ödemeyi yapın, ancak belgeleri toplayın; geri talep etmek daha sonra mümkündür.
4. Kayıtları düzenli saklayın: plaka, tarih, AVM adı, ödenen tutar ve süre.

Burada anlatılan süreler ve kurallar il bazında değişebilen belediye kararlarına dayanır. Kendi şehrinizdeki ücretsiz süreyi öğrenmek için büyükşehir belediyesinin ulaşım ya da zabıta birimine danışın.

Danıştay Ne Diyor? AVM Otoparkları Neden Ücretsiz Olmak Zorunda?

Pek çok sürücü AVM otoparklarının özel bir mülk olduğunu ve işletmecinin dilediği gibi fiyat koyabileceğini zanneder. Oysa meselenin arkasında çok net bir imar ve şehircilik hukuku yatmaktadır:

• İmar Ruhsatı AVM’ye Bu Şartla Verildi: 3194 sayılı İmar Kanunu ve Otopark Yönetmeliği’ne göre, devasa bir alışveriş merkezi inşa edilirken binanın çevredeki cadde ve sokak trafiğini felç etmemesi için parsel içinde dev otopark alanları yapılması şart koşulur. Belediyeler, AVM yatırımcılarına bu otopark alanlarını kamuya açık hizmet alanı olarak sunmaları karşılığında inşaat emsal avantajı ve ruhsat verir.

• Danıştay 8. Dairesi’nin Tarihi Gerekçesi: AVM otoparklarının ücretli yapılmasına karşı açılan davalarda Danıştay çok açık bir içtihat oluşturmuştur:

  “Alışveriş ve ticaret merkezlerinden yararlanan vatandaşlar, binayı kullanan kişiler kapsamındadır. Bu kişilerin otopark ihtiyacının ticari bir kazanç kapısı yapılmaksızın, binaya ait zorunlu bir hizmet olarak ilk 3 saat ücretsiz karşılanması kamu düzeni gereğidir.”

Dolayısıyla AVM otoparkı, işletmenin canı istediğinde para basacağı bağımsız bir ticari otopark değil; varlık sebebi gereği müşteriye ücretsiz sunulması gereken bir altyapı hizmetidir.

AVM Yönetimlerinin Başvurduğu 3 Hukuksuz Taktik

Özellikle İstanbul’daki bazı lüks AVM’ler UKOME kararlarını delmek için tüketiciyi yanıltan formüller geliştirmiştir:

1. “Alışveriş Fişi İbraz Etme” Şartı

Bariyer girişlerine veya ödeme noktalarına asılan “İlk 3 saat ücretsiz parktan sadece AVM içerisinden 500 TL veya 1.000 TL alışveriş yapanlar yararlanabilir, fişi olmayan ücret öder” tabelaları hukuken yok hükmündedir. Tüketici Mahkemeleri, AVM’ye sadece bir arkadaşıyla buluşmaya gelen, bankamatikten para çeken veya vitrin gezen bir vatandaşa alışveriş şartı dayatılmasını 6502 sayılı Kanun kapsamında “Haksız Ticari Şart” olarak kabul etmektedir.

2. Süreyi 1 Saate Düşürme Girişimi

Bazı işletmeler UKOME kararındaki “3 saat” ibaresini görmezden gelerek kendi tabelalarına “0–1 saat ücretsiz, 1 saatten sonra ücretlidir” yazmaktadır. Hiçbir özel işletmenin kuralı büyükşehir belediyesinin UKOME kararının ve Danıştay içtihadının üzerinde olamaz. 1 saat dolduktan sonra sizden alınan ücret doğrudan gasp edilmiş bir tüketici hakkıdır.

3. “Bariyeri Açmıyorum, Parayı Ödemeden Çıkamazsınız” Tehdidi

Otopark çıkışında 3 saatin altında kalmasına rağmen ücret ödemeyi reddeden sürücülere güvenlik görevlilerinin bariyeri açmaması sıkça rastlanan bir durumdur. Bir aracın ve sürücünün otopark bariyeri kapatılarak alıkonulması Türk Ceza Kanunu’nun 109. maddesi uyarınca “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma” suçunu oluşturur. Güvenlik görevlisinin hiçbir vatandaşı zorla alıkoyma veya aracını rehin alma yetkisi yoktur. Böyle bir durumda tartışmaya girmeden telefon kameranızı açıp durumu kayda alın ve derhal 112 Polis İmdat hattını arayın.

Başvuru Dosyanıza Koymanız Gereken Belgeler

Tüketici hakem heyetine başvuru yaparken eksiksiz bir dosya sunmak sürecin hızlanmasını sağlar. Başvurudan önce şu listeyi kontrol edin:

Hakem heyetinin parasal sınır ve süre kuralları zaman zaman güncellendiği için başvuru yapacağınız e-Devlet ekranındaki bilgilendirme metnini mutlaka okuyun.

Haksız Kesilen Otopark Ücretini Geri Alma Adımları

AVM’de 3 saatin altında kalmanıza rağmen zorla para ödemek zorunda kaldıysanız, paranızı yasal faiziyle geri almak son derece kolay bir bürokratik süreçtir:

1. Faturayı / Fişi Alın: Gişedeki görevliden veya bariyer otomatından üzerinde aracınızın plakası, giriş saati, çıkış saati ve tahsil edilen tutarın yazılı olduğu resmi ödeme makbuzunu (slip/perakende satış fişi) mutlaka alın. Fiş olmadan geriye dönük hak iddia edilemez.

2. e-Devlet Üzerinden Başvuru: e-Devlet kapısına giriş yapıp Ticaret Bakanlığı bünyesindeki “Tüketici Hakem Heyetlerine Başvuru” ekranını açın.

3. Başvuru Metni: Şikayet edilen taraf olarak otopark fişinin üzerindeki AVM işletme şirketinin ticari unvanını ve vergi numarasını yazın. Açıklama kısmına:

   “… tarihinde … AVM otoparkında 0–3 saatlik yasal süre sınırının altında kalmış olmama rağmen, İBB UKOME’nin 2007/1-4 sayılı kararına ve Danıştay içtihatlarına aykırı olarak tarafımdan zorla … TL otopark ücreti tahsil edilmiştir. Haksız alınan bedelin yasal faiziyle birlikte tarafıma iadesini arz ederim.” şeklinde yazıp fiş fotoğrafını sisteme yükleyin.

4. 10 Yıllık Geriye Dönük İade Hakkı: Borçlar Kanunu’ndaki genel zamanaşımı hükümleri gereğince, son 10 yıl içinde AVM otoparklarına haksız yere ödediğiniz tüm fişleri sakladıysanız, bu fişlerin tamamını tek bir Hakem Heyeti dosyasında toplayıp binlerce liralık toplu iade alabilirsiniz. Tüketici Hakem Heyetleri bu dosyalarda istisnasız olarak tüketici lehine karar vermektedir.

5. Belediyeye Ceza Kestirin: Eş zamanlı olarak ödeme fişini ALO 153 İBB Zabıta hattına bildirerek AVM yönetimine UKOME kararına muhalefetten idari para cezası yazdırabilirsiniz.

AVM Otoparkında Hırsızlık veya Kaza Olursa Sorumlu Kimdir?

AVM otoparklarının duvarlarında sıkça görülen “Aracınızda meydana gelebilecek hasar, kaza veya hırsızlıktan yönetimimiz sorumlu değildir” yazılı tabelalar hukuken tamamen geçersizdir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihatlarına göre; müşterilerine otopark tahsis eden ve girişinde güvenlik personeli veya kamera sistemi bulunduran her işletme, otoparka giren araçların ve içindeki eşyaların can ve mal güvenliğini sağlama yükümlülüğünü (saklama/vedia sözleşmesi sorumluluğu) zımnen üstlenmiş sayılır.

AVM otoparkında aracınızın camı kırılıp eşyanız çalınırsa ya da bir başka araç size çarpıp kaçarsa, güvenlik kameralarını inceleme ve zararı karşılama konusunda AVM işletmesi birinci derecede müteselsil sorumludur. Böyle bir olay yaşandığında otoparktan ayrılmadan önce AVM güvenlik amirliğiyle birlikte resmi “Olay Yeri Hasar Tespit Tutanağı” düzenletmeniz ve polise zabıt tutturmanız hukuki tazminat sürecinin temelini oluşturur.

Ödeme Anında Yaşanabilecek Pratik Sorunlar

• Alışveriş fişiyle indirim istenirse: Fişi ödeme noktasına teslim etmeden önce fotoğrafını çekin.
• Uzun süreli bırakacaksanız: Gece kalışlarında ayrı bir tarife olup olmadığını girişte sorun.

Benzer Konular

Park borcunuzun olup olmadığını merak ediyorsanız plaka ile otopark borcu sorgulama yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Fişimi kaybettim, yine de başvurabilir miyim?

Ödemeyi gösteren kart ekstresi ya da dekont varsa başvuruda kanıt olarak kullanılabilir. Yine de fişi saklamak başvuruyu en güçlü hale getirir.

Başvuru ücretli mi?

Başvuru koşulları ve parasal sınırlar zaman içinde değişebildiği için e-Devlet’teki tüketici hakem heyeti başvuru ekranında güncel bilgiyi okuyun.

Her AVM’de ücretsiz süre aynı mı?

Hayır. Süre, bulunduğunuz ildeki belediye kararına ve AVM’nin ruhsat koşullarına göre değişebilir.